Mechanizmy obronne organizmu ludzkiego

Obronę przed działaniem bodźców środowiska stanowią, w pewnym stopniu, tkanki narażone bezpośrednio na to działanie. Skóra zapewnia ochronę przed utratą ciepła i urazami oraz utrudnia drobnoustrojom przedostawanie się do wnętrza organizmu. Błony śluzowe dróg oddechowych i przewodu pokarmowego wydalają w sposób mechaniczny ze śluzem ciała szkodliwe i mają na swej powierzchni przeciwciała przeciwbakteryjne. Z kolei tak zwana bariera żołądkowo-wątrobowa zapobiega przedostawaniu się do wnętrza organizmu niepożądanych substancji w ich nie zmienionej postaci. Dzięki istnieniu tej bariery bakterie nie mogą przenikać do wnętrza organizmu przez układ pokarmowy, a złożone procesy trawienia umożliwiają wchłanianie produktów spożywczych w takiej postaci, w jakiej mogą one być najlepiej wykorzystane, a najmniej szkodliwe. Wątroba unieczynnia wiele substancji o działaniu trującym.

We wnętrzu organizmu znajdują się wyspecjalizowane komórki zwane fagocytami. Fagocyty są stale obecne w układzie krążenia i w tkankach, gdzie wychwytują bakterie i pochłaniają je (zjawisko fagocytozy opisane przez Miecznikowa), a znajdujące się we wnętrzu tych komórek enzymy powodują rozpad bakterii. W następstwie tego procesu organizm „zaznajamia się” z budową bakterii i nabiera „zdolności” do jej rozpoznawania w przypadku ponownego zetknięcia. Umiejętność rozpoznawania substancji szkodliwych jest podstawowym warunkiem wytwarzania stanu odporności. Obecnie można już wyjaśnić, na czym polega ta umiejętność.

Wszystkie żywe istoty bytujące na naszej planecie są zbudowane według tego samego planu biologicznego i mają określoną organizację strukturalną, w której odnajdujemy połączone ze sobą, zawsze te same podstawowe związki chemiczne białka i kwasy nukleinowe. Każda z tych istot ma jednak własną, odmienną niż u pozostałych, budowę w zależności od układu przestrzennego, ilości i rodzaju, składających się na tę budowę, podstawowych jednostek strukturalnych. Każdy więc człowiek jest w rzeczywistości nie tylko niepowtarzalną osobowością psychiczną, lecz także niepowtarzalną osobowością biologiczną. Każdy układ białek odmienny od własnego jest dla organizmu człowieka obcy. Zdumiewająca zdolność do odróżnienia „tego, co własne, od tego, co obce” stanowi istotę odporności.

W roku 1949 Burnet wykazał, że zdolność odróżnienia tkanek własnych od obcych wytwarza się w organizmie już w okresie rozwoju embrionalnego. Wytwarza się wtedy w grasicy i w szpiku szczególny układ komórek limfatycznych, które stopniowo rozprzestrzeniają się w całym organizmie i osiedlają w skupiskach tkanki limfatycznej, znajdujących się w śledzionie, węzłach chłonnych, migdałkach i wyrostku robaczkowym. Komórki limfatyczne, czyli limfocyty, zawsze obecne również w krwiobiegu, odznaczają się – o czym wiemy dopiero od niedawna – zdumiewającymi umiejętnościami, a jedną z nich jest zdolność do zapamiętywania szczegółów budowy własnych tkanek. Dzięki tej zdolności całokształt struktury organizmu zostaje starannie utrwalony w „pamięci” tych komórek jako własny. Każda substancja różniąca się jakimś szczegółem swej budowy od budo-wy własnego organizmu będzie rozpoznawana pi /oz limfocyty jako obca. Przeciwko takiej substancji ustrój będzie natychmiast mobilizował mechanizmy obronne.

Substancje, które dzięki odmienności swej budowy są dla organizmu obce, nazwano antygenami, czynnikami, które organizm przeciwko nim kieruje, są przeciwciała i wyspecjalizowane w czynnościach obronnych komórki limfatyczne.

Comments are closed.

Search
Advertisement
polecamy
  • hotele legnica
  • Wypocznij w jednym z najlepszych hoteli w Legnicy. HOTEL Nowodworski . hotelnowodworski.pl
Najnowsze komentarze