Archive for Maj, 2017

Wyprysk kontaktowy (stykowy)

Wyprysk kontaktowy (stykowy) jest alergiczną chorobą skóry wywołaną przez różne substancje, które się z nią stykają, charakteryzującą się sączącymi zmianami rumieniowo-pęcherzykowymi, którym zawsze towarzyszy świąd. Ogniska chorobowe pojawiają się przede wszystkim w miejscu styczności z alergenem, mogą jednak występować również w okolicach skóry odległych od tego miejsca.

Wyprysk kontaktowy występuje u osób bez szczególnej predyspozycji ustrojowej, co odróżnia go wyraźnie od „wyprysku atopowego”. Warunkiem wystąpienia choroby jest wystarczająco częsta styczność z substancją o silnie alergizujących właściwościach. Czynnikami usposobiającymi są, być może, pewne osobnicze właściwości skóry, a z pewnością jej drażnienie przez czynniki środowiskowe. Mechanizm choroby jest alergiczny i ma charakter reakcji typu opóźnionego. Zmiany zapalne skóry spostrzegane w wyprysku kontaktowym są wywoływane przez lim-focyty uwrażliwione na alergeny związków chemicznych – połączone z białkami skóry.

Liczba substancji wywołujących nadwrażliwość skóry jest olbrzymia. Od bardzo dawna znano zmiany zapalne skóry pojawiające się po zetknięciu z niektórymi roślinami (w Europie do roślin niezwykle silnie alergizujących skórę należą np. prymulki, a w Ameryce sumak jadowity) i przekonano się, że uczulać mogą zarówno łodygi i liście, jak i kwiaty, owoce i pyłek. Spostrzegałem w Paryżu wyprysk kontaktowy dłoni sprzedawczyni jarzyn, wywołany przez łodyżkę karczochów. Obecnie poznaje się coraz liczniejsze grupy związków chemicznych uczulających skórę, z którymi człowiek styka się na terenie swego domu lub zakładu pracy. Silnie alergizują skórę środki do prania i wybielania, metale, a zwłaszcza chrom, kobalt i nikiel, obecne w bardzo licznych materiałach, żywice i aminy aromatyczne, barwniki azowe, farby i lakiery, terpentyna, tkaniny naturalne, a szczególnie sztuczne, guma, różne syntetyczne związki chemiczne, wśród nich liczne leki. Dynamiczny rozwój przemysłu chemicznego, jaki nastąpił w obecnym stuleciu, spowodował równie dynamiczny wzrost przypadków wyprysku kontaktowego. Te postacie wyprysku, które są wywoływane przez związki chemiczne, mogą być przedstawione jako typowy przykład choroby cywilizacyjnej.

Warunkiem wyleczenia wyprysku jest odpowiednio wczesne przerwanie styczności z alergenem, stąd znajomość substancji uczulających skórę i umiejętność wykrywania czynników przyczynowych wyprysku kontaktowego ma duże znaczenie praktyczne.