Leukocyty zasadochłonne i mastocyty

Leukocyty zasadochłonne i mastocyty, bardzo zbliżone wyglądem, są małymi, wspaniałymi fabryczkami chemicznymi, wytwarzającymi liczne wysoce aktywne substancje, zmagazynowane w ziarnistościach komórkowych. Krążące przeciwciała IgE, przypominające swą strukturą przestrzenną literę Y, łączą się z błoną komórkową leukocytów zasadochłonnych i mastocytów, w taki sposób, że utwierdzają się w niej jakby strzałą swą podstawą, a widełkowate – swoiste dla alergenu – chwytniki pozostają zwrócone na zewnątrz. Tysiące przeciwciał IgE może opłaszczać jedną komórkę, której wygląd przypomina jeża z nastawionymi kolcami (ryc. 3). W okresie gdy alergen przenika po raz pierwszy do ustroju zostaje wychwycony przez fagocytującą komórkę zwaną makrofagiem. Makrofag niszczy alergen i przekazuje informację o jego budowie limfocytom T i B. Tc ostatnie wytwarzają swoiste dla alergenu przeciwciała IgE, po czym łączą się one z powierzchnią milionów komórek zasadochłonnych we krwi krążącej i z powierzchnią milionów mastocytów tkankowych. W czasie powyższej niemej fazy uczulenia ustrój wytwarza miliardy detonatorów gotowych do działania. Do działania tego nie do-chodzi tak długo, jak długo substancja uczulająca, która spowodowała wytworzenie przeciwciał, nie pojawi się ponownie w organizmie.

Jeżeli jednak substancja ta wniknie do organizmu po raz drugi, po wcześniejszym wytworzeniu stanu uczulenia, i bądź przez krwiobieg, bądź poprzez błony śluzowe wejdzie w styczność z mastocytami tkankowymi – dochodzi do wy-zwolenia reakcji alergicznej. Alergen łączy się z wolnymi ramionami IgE, które przekazują natychmiast sygnał do wnętrza komórek. Następuje wówczas seria intensywnych procesów enzymatycznych, po których dochodzi do degranulacji mastocytów – ziarnistości zostają wyrzucone z wnętrza komórek na zewnątrz i uwalniają substancje czynne. Czas uwolnienia pierwszych z nich jest bardzo krótki, stąd reakcja wywołuje w ustroju efekty natychmiastowe i bywa często określana jako natychmiastowa (ryc. 4). Znamy obecnie liczne substancje czynne, tzw. mediatory uwalniane z mastocytów i leukocytów zasadochłonnych w przebiegu reakcji anafilaktyczno-atopowych.

Preparaty zmniejszające wrażliwość komórek i rozszerzające oskrzela

Od bardzo dawna stosowano w leczeniu astmy oskrzelowej różne preparaty ziołowe. Liście wilczej jagody (Atropa belladonna) wchodziły w skład proszków, które spalane i wdychane przerywały napady astmy, ponieważ działały rozkurczająco na oskrzela. Starożytni Chińczycy poznali takie właśnie działanie efedryny i stosowali ją w leczeniu astmy od tysiącleci. W naszym wieku wprowadzono do lecznictwa adrenalinę i teofilinę. Ta ostatnia dobrze rozszerza oskrzela i może być bezpiecznie podawana doustnie, doodbytniczo lub dożylnie. W latach ostatnich zwraca się coraz częściej uwagę na szczególne zalety teofiliny jako leku przeciwastmatycznego wysoce skutecznego, a mało toksycznego. Liczne firmy farmaceutyczne wytwarzają obecnie tabletki teofiliny o przedłużonym działaniu, które podawane dwa razy dziennie – rano i wieczorem lub raz dziennie przed snem, umożliwiają w »wielu przypadkach skuteczne opanowanie duszności astmatycznej.

Od lat pięćdziesiątych pojawiły się w lecznictwie leki sympatykomimetyczne pokrewne adrenalinie. Zmniejszają one wrażliwość komórek i ich zdolność do uwalniania histaminy, pobudzając betareceptory komórkowe, działają też silnie rozkurczowo na oskrzela. Preparaty tej grupy wprowadzane do dróg oddechowych za pomocą inhalatorów wywołują rozkurcz oskrzeli i przerywają szybko i skutecznie napad astmy. Są wygodne w użyciu dla pacjenta i łatwe do zapisania dla lekarza, a do tego szeroko reklamowane, zostały więc bardzo szybko rozpowszechnione.

Okazało się jednak, że nadużywanie sympatykomimetyków z grupy izoproterenolu (Aludrine) grozi poważnym niebezpieczeństwem. U chorych, którzy stosują nadmiernie często inhalacje, preparaty te mogą – po pewnym czasie – kurczyć, a nie rozszerzać oskrzela i powodować stany ciężkiej, długotrwałej duszności groźnej dla życia, zwane stanem astmatycznym, przy przedawkowaniu działają też niekorzystnie na serce. Na przykład w grupie 62 chorych leczonych z powodu ciężkiego stanu astmatycznego w mojej klinice 22 osoby przekraczały wielokrotnie, w dniach poprzedzających hospitalizację, maksymalną dawkę dzienną inhalowanych preparatów.

Inhalacje środków sympatykomimetycznych

Inhalacje środków sympatykomimetycznych stanowią cenną i godną polecenia metodę przerywania pojedynczych napadów astmy, stanowią także dobre zabezpieczenie przed niespodziewanym napadem duszności, ponieważ chory posiadający inhalator może go w każdej chwili uruchomić. Należy jednak unikać podawania tych środków systematycznie w ciągu dłuższego czasu, a w żadnym wypadku nie przekraczać maksymalnej dobowej liczby inhalacji, dopuszczalnej dla każdego preparatu. Trzeba pamiętać, że środki rozszerzające oskrzela, nawet najskuteczniejsze w działaniu, nie wyleczą astmy, ponieważ są skierowane przeciw objawom, a nie przyczynie choroby.

Mechanizmy obronne organizmu ludzkiego

Obronę przed działaniem bodźców środowiska stanowią, w pewnym stopniu, tkanki narażone bezpośrednio na to działanie. Skóra zapewnia ochronę przed utratą ciepła i urazami oraz utrudnia drobnoustrojom przedostawanie się do wnętrza organizmu. Błony śluzowe dróg oddechowych i przewodu pokarmowego wydalają w sposób mechaniczny ze śluzem ciała szkodliwe i mają na swej powierzchni przeciwciała przeciwbakteryjne. Z kolei tak zwana bariera żołądkowo-wątrobowa zapobiega przedostawaniu się do wnętrza organizmu niepożądanych substancji w ich nie zmienionej postaci. Dzięki istnieniu tej bariery bakterie nie mogą przenikać do wnętrza organizmu przez układ pokarmowy, a złożone procesy trawienia umożliwiają wchłanianie produktów spożywczych w takiej postaci, w jakiej mogą one być najlepiej wykorzystane, a najmniej szkodliwe. Wątroba unieczynnia wiele substancji o działaniu trującym.

We wnętrzu organizmu znajdują się wyspecjalizowane komórki zwane fagocytami. Fagocyty są stale obecne w układzie krążenia i w tkankach, gdzie wychwytują bakterie i pochłaniają je (zjawisko fagocytozy opisane przez Miecznikowa), a znajdujące się we wnętrzu tych komórek enzymy powodują rozpad bakterii. W następstwie tego procesu organizm „zaznajamia się” z budową bakterii i nabiera „zdolności” do jej rozpoznawania w przypadku ponownego zetknięcia. Umiejętność rozpoznawania substancji szkodliwych jest podstawowym warunkiem wytwarzania stanu odporności. Obecnie można już wyjaśnić, na czym polega ta umiejętność.

Wszystkie żywe istoty bytujące na naszej planecie są zbudowane według tego samego planu biologicznego i mają określoną organizację strukturalną, w której odnajdujemy połączone ze sobą, zawsze te same podstawowe związki chemiczne białka i kwasy nukleinowe. Każda z tych istot ma jednak własną, odmienną niż u pozostałych, budowę w zależności od układu przestrzennego, ilości i rodzaju, składających się na tę budowę, podstawowych jednostek strukturalnych. Każdy więc człowiek jest w rzeczywistości nie tylko niepowtarzalną osobowością psychiczną, lecz także niepowtarzalną osobowością biologiczną. Każdy układ białek odmienny od własnego jest dla organizmu człowieka obcy. Zdumiewająca zdolność do odróżnienia „tego, co własne, od tego, co obce” stanowi istotę odporności.

W roku 1949 Burnet wykazał, że zdolność odróżnienia tkanek własnych od obcych wytwarza się w organizmie już w okresie rozwoju embrionalnego. Wytwarza się wtedy w grasicy i w szpiku szczególny układ komórek limfatycznych, które stopniowo rozprzestrzeniają się w całym organizmie i osiedlają w skupiskach tkanki limfatycznej, znajdujących się w śledzionie, węzłach chłonnych, migdałkach i wyrostku robaczkowym. Komórki limfatyczne, czyli limfocyty, zawsze obecne również w krwiobiegu, odznaczają się – o czym wiemy dopiero od niedawna – zdumiewającymi umiejętnościami, a jedną z nich jest zdolność do zapamiętywania szczegółów budowy własnych tkanek. Dzięki tej zdolności całokształt struktury organizmu zostaje starannie utrwalony w „pamięci” tych komórek jako własny. Każda substancja różniąca się jakimś szczegółem swej budowy od budo-wy własnego organizmu będzie rozpoznawana pi /oz limfocyty jako obca. Przeciwko takiej substancji ustrój będzie natychmiast mobilizował mechanizmy obronne.

Substancje, które dzięki odmienności swej budowy są dla organizmu obce, nazwano antygenami, czynnikami, które organizm przeciwko nim kieruje, są przeciwciała i wyspecjalizowane w czynnościach obronnych komórki limfatyczne.

Preparaty skierowane przeciwko mediatorom

Z uwagi na podstawową rolę mediatorów uwalnianych z mastocytów w wyzwalaniu zaburzeń alergicznych poszukiwano od dawna preparatów zdolnych d° za-blokowania ich działania. Preparaty przeciwhistaminowe, wprowadzone do lecznictwa już w latach trzydziestych, blokują działanie histaminy na odpowiedni receptor tkankowy H, i w ten sposób zapobiegają wywołanym przez nią reakcjom chorobowym. Działa-nie tych preparatów trwa krótko, muszą więc być stałe przyjmowane, nie mogą też, oczywiście, wyleczyć stanu alergii. Klasyczne preparaty (Antistin, Allergan B, Diphergan, Tavegyl, Hydroxyzinum, Thenalidin-Calcium i inne zbliżone w działaniu) znalazły szerokie ‘zastosowanie głównie w przypadkach pyłkowicy i alergicznych chorób skóry, znacznie rzadziej natomiast były skuteczne u chorych na astmę oskrzelową. Wymienione preparaty działają również uspokajająco, co jest w wielu przypadkach korzystne, wywołują jednak często uczucie senności, o czym powinny pamiętać osoby prowadzące pojazdy mechaniczne i obsługujące maszyny.

W ostatnich latach wprowadzono do lecznictwa nową generację preparatów przeciwhistaminowych o silniejszym i przedłużonym działaniu, a nie wywierających niepożądanego działania usypiającego. Preparaty te podaje się zazwyczaj tylko w jednej dawce dziennej w godzinach rannych. Należą do nich: Astemizole (His- manal), Cetyryzyna (Zyrtec). Loratydyna (Clarityne), Terfemadyna (Teldane). Wymienione leki przeciwhistaminowe o przedłużonym działaniu znalazły szerokie zastosowanie przede wszystkim w leczeniu pyłkowicy oraz ostrej i przewlekłej pokrzywki. Nasze wstępne doświadczenia ze stosowaniem cetyryzyny w tych ostatnich chorobach są bardzo zachęcające. Nie jest wykluczone, że preparaty o przedłużonym działaniu odegrają ważniejszą niż ich poprzednicy rolę w leczeniu astmy atopowej.

Preparaty przeciw leukotrienom i PAF znajdują się w chwili obecnej w stadium badań doświadczalnych na zwierzętach, nie dysponujemy jednak w chwili obecnej żadnym lekiem w pełni antagonistycznie działającym na te mediatory.

Search
Advertisement
polecamy
  • meble płońsk
  • Meble BRW Płońsk, Meble Kwiatowa Płońsk mebleplonsk.com
  • filmowanie dronem kraków
  • dron w kraków najnowsze ogłoszenia na operator kamery montażysta wideo filmowanie k usługi reklamowe
  • kołobrzeg atrakcje
  • szukasz informacji na temat wydarzeń i imprez w kołobrzegu sprawdź nasze aktualne informację o mieście kalendarz spis atrakcji
Najnowsze komentarze