Wyprysk kontaktowy (stykowy)

Wyprysk kontaktowy (stykowy) jest alergiczną chorobą skóry wywołaną przez różne substancje, które się z nią stykają, charakteryzującą się sączącymi zmianami rumieniowo-pęcherzykowymi, którym zawsze towarzyszy świąd. Ogniska chorobowe pojawiają się przede wszystkim w miejscu styczności z alergenem, mogą jednak występować również w okolicach skóry odległych od tego miejsca.

Wyprysk kontaktowy występuje u osób bez szczególnej predyspozycji ustrojowej, co odróżnia go wyraźnie od „wyprysku atopowego”. Warunkiem wystąpienia choroby jest wystarczająco częsta styczność z substancją o silnie alergizujących właściwościach. Czynnikami usposobiającymi są, być może, pewne osobnicze właściwości skóry, a z pewnością jej drażnienie przez czynniki środowiskowe. Mechanizm choroby jest alergiczny i ma charakter reakcji typu opóźnionego. Zmiany zapalne skóry spostrzegane w wyprysku kontaktowym są wywoływane przez lim-focyty uwrażliwione na alergeny związków chemicznych – połączone z białkami skóry.

Liczba substancji wywołujących nadwrażliwość skóry jest olbrzymia. Od bardzo dawna znano zmiany zapalne skóry pojawiające się po zetknięciu z niektórymi roślinami (w Europie do roślin niezwykle silnie alergizujących skórę należą np. prymulki, a w Ameryce sumak jadowity) i przekonano się, że uczulać mogą zarówno łodygi i liście, jak i kwiaty, owoce i pyłek. Spostrzegałem w Paryżu wyprysk kontaktowy dłoni sprzedawczyni jarzyn, wywołany przez łodyżkę karczochów. Obecnie poznaje się coraz liczniejsze grupy związków chemicznych uczulających skórę, z którymi człowiek styka się na terenie swego domu lub zakładu pracy. Silnie alergizują skórę środki do prania i wybielania, metale, a zwłaszcza chrom, kobalt i nikiel, obecne w bardzo licznych materiałach, żywice i aminy aromatyczne, barwniki azowe, farby i lakiery, terpentyna, tkaniny naturalne, a szczególnie sztuczne, guma, różne syntetyczne związki chemiczne, wśród nich liczne leki. Dynamiczny rozwój przemysłu chemicznego, jaki nastąpił w obecnym stuleciu, spowodował równie dynamiczny wzrost przypadków wyprysku kontaktowego. Te postacie wyprysku, które są wywoływane przez związki chemiczne, mogą być przedstawione jako typowy przykład choroby cywilizacyjnej.

Warunkiem wyleczenia wyprysku jest odpowiednio wczesne przerwanie styczności z alergenem, stąd znajomość substancji uczulających skórę i umiejętność wykrywania czynników przyczynowych wyprysku kontaktowego ma duże znaczenie praktyczne.

Reakcje cytotoksyczne i cytolityczne

Zjawisko cytotoksyczności polega na zaatakowaniu i zniszczeniu komórki przez czynniki układu odpornościowego. Komórka ulega zazwyczaj wówczas rozpłynięciu (cytolizie). Wspomniane zjawisko występuje w przypadkach niszczenia czerwonych krwinek niezgodnych grupowo przez autoprzeciwciała i w ogóle komórek obcych dla ustroju przez mechanizmy obronne. W kręgu reakcji alergicznych znajdują się zwłaszcza procesy cytotoksyczne związane z nadwrażliwością na leki. Zdarza się bowiem, że lek o małej masie cząsteczkowej, lub pochodna tego leku, zwiąże się na powierzchni komórki, np. krwinki białej lub czerwonej bądź płytki krwi. Wytworzone przeciwko niemu przeciwciała klasy IgG lub IGM łączą się wówczas z nim w taki sposób, jak gdyby chodziło o własny składnik antygenowy tych komórek. Dopełniacz ulega następnie aktywacji pobudzany przez połączenie antygenu (komórka) i przeciw-ciała i niszczy komórkę, niewinną ofiarę tego przypadkowego wydarzenia (ryc. 5). Taki właśnie mechanizm powoduje masywne zniszczenie krwinek czerwonych (anemia hemolityczna), krwinek białych (agranulocytoza) lub płytek krwi (trom- bocytopenia) u osób, które uczuliły się na przyjmowane leki.

Choroba wrzodowa

Jedną z plag współczesnej cywilizacji jest tzw. choroba wrzodowa spostrzegana u około 10% populacji i polegająca na okresowym występowaniu owrzodzeń żołądka i dwunastnicy. Wrzody te są ostro ograniczonymi ubytkami tkanek, błony śluzowej i głębiej położonych warstw ściany, mają kształt okrągły lub owalny i są zazwyczaj otoczone strefą przewlekłego zapalenia błony śluzowej.

Głównymi objawami choroby są bóle w nadbrzuszu występujące wkrótce po, a niekiedy w czasie posiłku (przy lokalizacji żołądkowej wrzodu) lub na czczo i w 2 godziny po posiłku (we wrzodach dwunastnicy). Do groźnych powikłań należą krwotoki i perforacje, drążenie wrzodów do sąsiednich narządów oraz zrakowacenie. Choroba występuje najczęściej u osób młodych i w wieku średnim i wykazuje wielokrotnie skłonność do uporczywego, wieloletniego przebiegu, z okresowymi nawrotami owrzodzeń, przeważnie na wiosnę i w czasie jesieni.

Pierwotna przyczyna choroby pozostaje nieznana, trwają spory o to, czy wrzód żołądka i wrzód dwunastnicy należy uznać za dwie różne choroby, czy też za dwie odmienne lokalizacje tego samego schorzenia, panuje jednak zgodny na ogół pogląd, że schorzenie to nie ma charakteru miejscowego, lecz jest jednym z objawów zaburzeń ogólnoustrojowych. Najczęściej podejrzewa się tutaj zachwianie równowagi układu nerwowego autonomicznego (wegetatywnego).

Wszystkie stosowane dotychczas metody leczenia choroby wrzodowej (a było ich bardzo wiele w ciągu 30 lat) okazały się nieskuteczne w tym sensie, że umożliwiały co prawda uzyskanie wygojenia owrzodzeń, lecz nie zabezpieczały przed nawrotami choroby. Także leczenie chirurgiczne najbardziej radykalne nie daje gwarancji trwałego wyleczenia. Proponowano różne, szczególnie korzystne, diety dla chorych z wrzodami trawiennymi, a składniki tych diet zmieniano wielokrotnie.

Ostatnio zaczęto stosować w leczeniu choroby wrzodowej preparaty działające antagonistycznie w stosunku do histaminy – poprzez blokowanie receptorów tkankowych, na które ona oddziałuje, zwanych receptorami H2. Preparaty te (cymetydyna, ranitydyna) hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku i powodują wybitne przyspieszenie gojenia owrzodzeń żołądka i zwłaszcza dwunastnicy.

Wyprysk atopowy

Mianem wyprysku (egzema) określa się ogólnie chorobę skóry cechującą się powierzchownym stanem zapalnym naskórka i górnych warstw skóry właściwej z wytworzeniem różnorodnych wykwitów, z których najbardziej typowa jest grudka wysiękowa. Objawem podmiotowym wyprysku jest uczucie świądu. Przyczyny wyprysku mogą być różne i są niedokładnie poznane. Mechanizmy alergiczne odgrywają ważną rolę w dwóch postaciach tej choroby, a mianowicie atopowej i kontaktowej. ‘

Objawy skazy atopowej mogą się ujawnić już we wczesnym dzieciństwie, pod postacią zmian chorobowych skóry, pojawiających się zwykle po 3 miesiącu życia i utrzymujących się przeważnie do końca 2 roku życia. Zmiany występują najczęściej na twarzy dziecka, w postaci rozległych plam rumieniowych, najsilniejszych na policzkach, a oszczędzających okolicę środkową twarzy, nos, usta i brodę. Wykwity są przede wszystkim pęcherzykowe, obficie sączące i nieznacznie swędzące. Twarz dziecka silnie zaczerwieniona sprawia wrażenie obrzękniętej i jest pokryta surowiczą wodojasną wydzieliną.

Opisany obraz wyprysku atopowego we wczesnym dzieciństwie (zwany popularnie skazą wysiękową lub białkową) utrzymuje się zazwyczaj przez 2 lata, po czym choroba ustępuje samoistnie lub zmienia swój charakter. Jest ona często sygnałem późniejszych zaburzeń atopowych innych narządów i wielokrotnie poprzedza wystąpienie objawów astmy oskrzelowej.

U pewnej liczby dzieci wyprysk nie ustępuje samoistnie, u innych pojawia się dopiero po 4 roku życia. W obu sytuacjach umiejscowienie wykwitów jest odmienne, pojawiają się one najczęściej w fałdach skóry zgięć łokciowych i kolanowych, mają wygląd grudkowy lub pęcherzykowy i towarzyszy im silny świąd. Wyleczenie może nastąpić w okresie dojrzewania, bądź też choroba trwa dłużej, przechodząc w postać wieku młodzieńczego i dojrzałego, określaną nazwą świerzbiączki. Jej podstawowym wykwitem jest grudka skórna pojawiająca się na rozległych obszarach skóry. Zmianom na skórze towarzyszy bardzo silny, trudny do zniesienia świąd, choroba trwa całymi latami z okresowymi zaostrzeniami, towarzyszą jej wielokrotnie napady astmy oskrzelowej.

Pyłek roślin

Nasiona licznych roślin kwiatowych zawierają substancje białkowe o mniej lub więcej silnych – w zależności od gatunku rośliny – właściwościach uczulających. Rozmnażanie roślin odbywa się przez zapylenie, po czym pyłek uwolniony z kwiatów zostaje unoszony przez wiatr, a także przez liczne owady na znaczne wysokości i odległości. Ilość pyłku wytwarzanego przez niektóre rośliny może być olbrzymia. W Stanach Zjednoczonych opada w ciągu jednego roku na ziemię, w sezonie pylenia, około 1 miliona ton nasion ambrozji. Nasiona tego chwastu niezwykle silnie alergizują.

Obecny w atmosferze pyłek roślin przenika do dróg oddechowych i jest aktywnie wchłaniany przez błonę śluzową nosa, skąd informacja o jego budowie zostaje przekazana do ośrodków odpowiedzialnych za obronę organizmu. Najczęściej antygeny pyłku zostają następnie unieczynnione przez przeciwciała odpornościowe klasy IgG, a sama reakcja przebiega w sposób niezauważalny. U osób z predyspozycją do atopii wytwarzają się przeciwko tym antygenom również przeciwciała klasy IgE, czyli reaginy. Jeżeli te ostatnie zwiążą się z komórkami błony śluzowej nosa, a czasami także oskrzeli i innych narządów, to powtórne wniknięcie pyłku wywołuje burzliwą reakcję alergiczną typu natychmiastowego i objawy choroby zwanej pyłkowicą.

Search
Advertisement
polecamy
Oferujemy profesjonalny czarter jachtów motorowych i żaglowych
konferencja technologie edukacyjne
forum sosnowiec
technologie edukacyjne 2016
kredyt gotówkowy ranking
    praca najnowsze oferty masażysta warszawa szukaj z wyszukiwarką ofert pracy adzuna każda oferta wszędzie
Najnowsze komentarze